1982 წლის “ხიხონის სირცხვილი” და შურისძიება 2026 წელს

ფეხბურთი ბევრად მეტია, ვიდრე უბრალოდ 90-წუთიანი დაპირისპირება მწვანე მინდორზე. ეს არის თამაში, რომელსაც აქვს ფენომენალური მეხსიერება. ზოგჯერ ეს მეხსიერება ათწლეულების განმავლობაში ინახავს წყენას, უსამართლობის განცდასა და ტკივილს, რათა ერთ დღესაც, ბედისწერის ირონიით, მოედნის ცენტრში ძველი ანგარიშების გასასწორებლად დაბრუნდეს.

სწორედ ასეთი ისტორიული შურისძიების სუნი ტრიალებდა 2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფური ეტაპის ბოლო ტურში, როდესაც ალჟირისა და ავსტრიის ეროვნული ნაკრებები ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ. ამ მატჩის სრული სიმძაფრისა და დრამატიზმის შესაგრძნობად, აუცილებელია დროის მანქანაში ჩავსხდეთ და 44 წლით უკან, 1982 წლის ესპანეთის მუნდიალზე დავბრუნდეთ. იქ, სადაც ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ბნელი და სამარცხვინო ფურცელი დაიწერა.

ალჟირული სასწაული ესპანეთის მუნდიალზე

1982 წელს ალჟირის ეროვნული ნაკრები მსოფლიო ჩემპიონატზე თავის ისტორიაში პირველად გამოვიდა. წილისყრამ აფრიკელებს სასტიკი ჯგუფი არგუნა: მათი მეტოქეები იმდროინდელი საფეხბურთო გრანდი დასავლეთ გერმანია, ძლიერი ავსტრია და სამხრეთამერიკული ჩილე იყვნენ.

ტურნირის დაწყებამდე ევროპული პრესა და გუნდები ალჟირს სერიოზულად არ აღიქვამდნენ. დასავლეთ გერმანიის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი, იუპ დერვალი იმდენად თავდაჯერებული იყო, რომ მატჩის წინ აცხადებდა, თუ ალჟირთან დავმარცხდებით, პირველივე მატარებლით მიუნხენში დავბრუნდებიო. ფეხბურთელებიც არ ჩამოუვარდებოდნენ მწვრთნელს — ერთ-ერთი გერმანელი მოთამაშე ხუმრობდა კიდეც, რომ მეშვიდე გოლს ცოლს მიუძღვნიდა, მერვეს კი — თავის ძაღლს.

თუმცა, 16 ივნისს საფეხბურთო სამყარო შოკში ჩავარდა. რაბა მაჯერის და ლაჰდარ ბელუმის ბრწყინვალე თამაშის წყალობით, ალჟირმა დასავლეთ გერმანია 2:1 დაამარცხა. ეს იყო პირველი შემთხვევა მუნდიალების ისტორიაში, როდესაც აფრიკულმა გუნდმა ევროპულ ნაკრებს მოუგო.

მეორე ტურში ალჟირმა ავსტრიასთან 0:2 წააგო, თუმცა მესამე, გადამწყვეტ მატჩში ჩილეს 3:2 სძლია. აფრიკელებმა ჯგუფური ეტაპი დაასრულეს და პლეი-ოფში გასვლის უდიდესი შანსი გაიჩინეს. ახლა მათ მხოლოდ დასავლეთ გერმანიისა და ავსტრიის მატჩის შედეგს უნდა დალოდებოდნენ.

მათემატიკა, რომელმაც ფეხბურთი მოკლა

იმ ეპოქაში ფიფას წესები არ ითვალისწინებდა ჯგუფური ეტაპის ბოლო ტურის მატჩების ერთსა და იმავე დროს ჩატარებას. ალჟირმა თავისი თამაში 24 ივნისს ჩაატარა, ხოლო გერმანიისა და ავსტრიის გადამწყვეტი დაპირისპირება მეორე დღეს, 25 ივნისს იყო ჩანიშნული. სატურნირო ცხრილის მათემატიკა კი მარტივი, მაგრამ ალჟირისთვის საბედისწერო გამოდგა:

• ავსტრიას მოგება ან ფრე აწყობდა პირველი ადგილისთვის.
• დასავლეთ გერმანიას შემდეგ ეტაპზე გასასვლელად აუცილებლად მოგება სჭირდებოდა.
• თუ დასავლეთ გერმანია 1:0 ან 2:0 ანგარიშით მოიგებდა, ბურთების უკეთესი სხვაობის გამო შემდეგ ეტაპზე გერმანია და ავსტრია გადიოდნენ, ხოლო ალჟირი ტურნირს ტოვებდა.

80-წუთიანი პასიურობა “ელ მოლინონზე”

25 ივნისს, ავსტრიისა და დასავლეთ გერმანიის მატჩის მასპინძელ “ხიხონის სპორტინგის” საშინაო არენაზე, “ელ მოლინონის” სტადიონზე 41 000-მდე გულშემატკივარი შეიკრიბა. თამაში გერმანელთა მოსალოდნელი შტურმით დაიწყო. მე-10 წუთზე ჰორსტ ხრუბეშმა თავური დარტყმით ანგარიში გახსნა და დასავლეთ გერმანია დააწინაურა — 1:0.

გოლის შემდეგ მოედანზე ფეხბურთმა არსებობა შეწყვიტა. გერმანელი და ავსტრიელი მოთამაშეები ბურთს საკუთარ ნახევარზე, უმისამართოდ და ტემპის გარეშე აგორებდნენ. მოედანზე საოცრად ცინიკური გარიგება თამაშდებოდა, სადაც ორივე მხარე ჩუმად შეთანხმდა, რომ ალჟირი ტურნირიდან გაეგდოთ.

ტრიბუნებზე შეკრებილი მაყურებლები, ძირითადად ესპანელები, მალევე მიხვდნენ, რასთან ჰქონდათ საქმე და სტვენა დაიწყეს. სტადიონზე ისმოდა შეძახილები: “Fuera, fuera!” (გაეთრიეთ, გაეთრიეთ), “Argelia, Argelia!” (ალჟირი, ალჟირი).

პროტესტი პირდაპირ ეთერში

გერმანელმა კომენტატორმა, ებერჰარდ შტანიეკმა პირდაპირ ეთერში აღშფოთება ვერ შეიკავა:

“ის, რაც ახლა აქ ხდება, სამარცხვინოა და საფეხბურთო პრინციპებს ეწინააღმდეგება. მე უარს ვამბობ ამის კომენტირებაზე.”

ავსტრიელმა ტელეკომენტატორმა, რობერტ ზეეგერმა კი საკუთარ მაყურებელს ასე მიმართა:

“გამორთეთ ტელევიზორები, ამის ყურება შეუძლებელია.”

მატჩი 1:0 დასრულდა. გერმანია და ავსტრია შემდეგ ეტაპზე გავიდნენ. ალჟირის ოქროს თაობას კი ტურნირი უსამართლოდ დაატოვებინეს.

შედეგები, რომელმაც ფიფას წესები სამუდამოდ შეცვალა

ალჟირის ფეხბურთის ფედერაციამ ოფიციალური საჩივარი შეიტანა, თუმცა ფიფამ ის არ დააკმაყოფილა, რადგან ფორმალურად, გუნდებს წესები არ დაურღვევიათ. მიუხედავად ამისა, “ხიხონის სირცხვილმა” იმდენად დიდი გლობალური რეზონანსი გამოიწვია, რომ ფიფა იძულებული გახდა წესები შეეცვალა. მომდევნო ჩემპიონატებიდან მოყოლებული, ჯგუფური ეტაპის ბოლო ტურის მატჩები მკაცრად ერთსა და იმავე დროს იწყება.

2026: ისტორიის დაბრუნება და დრამა “კანზას სიტის” სტადიონზე

და აი, 44 წლის შემდეგ, 2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, ბედისწერამ ალჟირი და ავსტრია კვლავ ერთ ჯგუფში, კვლავ გადამწყვეტ მატჩში დააპირისპირა. 28 ივნისს, “კანზას სიტის სტადიონზე” გამართულ შეხვედრას სულ სხვა დატვირთვა ჰქონდა. ახლა უკვე სხვა ეპოქა იყო, მაგრამ მატჩისწინ 1982 წლის აჩრდილი ტრიალებდა. ალჟირელი ფეხბურთელებისთვის ეს იყო ვალი, რომელიც ძველი თაობის წინაშე უნდა მოეხადათ.

მატჩი დაუჯერებელი დრამატიზმით წარიმართა. 70-ე წუთისთვის ანგარიში 2:2 იყო (ალჟირიდან თავი ბელღალიმ და მაჰრეზმა გამოიჩინეს, ავსტრიიდან — არნაუტოვიჩმა და ზაბიტცერმა). საოცარი ის იყო, რომ ამ შედეგით ორივე გუნდი გადიოდა შემდეგ ეტაპზე. მოედანზე კი ისტორიამ თითქოს გამეორება დაიწყო — ავსტრიისა და ალჟირის ფეხბურთელები უმისამართოდ, პასიურად აგორებდნენ ბურთს, აღარ რისკავდნენ და თითქოს მორიგ “ზავს” აფორმებდნენ, რასაც ტრიბუნებიდან ხმამაღალი სტვენა მოჰყვა.

მაგრამ ეს ალჟირი იყო — გუნდი, რომელსაც 1982 წლის უსამართლობა არ დავიწყებია. მსაჯის მიერ კომპენსირებულ დროში, 93-ე წუთზე, ალჟირმა “მშვიდობა” დაარღვია. ჰუსემ აუარის შესანიშნავი გადაცემის შემდეგ, კაპიტანმა რიად მაჰრეზმა მესამე გოლი გაიტანა და ანგარიში 3:2 გახადა! ამ წამს ალჟირი იგებდა, ავსტრია კი ჩემპიონატს ეთიშებოდა და სახლში მიდიოდა. 44-წლიანი შურისძიება თითქოს შესრულდა.

თუმცა, ფეხბურთის ღმერთებს სხვა სცენარი ჰქონდათ გამზადებული. გავარდნის პირას მყოფმა ავსტრიამ ბოლო წამებზე სასწაული მოახდინა. 96-ე წუთზე, მოედანზე ახალშემოსულმა ავსტრიელმა ფორვარდმა, საშა კალაიჯიჩმა ანგარიში გაათანაბრა — 3:3.

საბოლოოდ, დაუჯერებელი 6-გოლიანი თრილერის შემდეგ, ორივე გუნდმა მოიპოვა პლეი-ოფის საგზური. “ხიხონის სირცხვილს” ისტორია ვერ წაშლის, მაგრამ 2026 წლის მუნდიალმა დაამტკიცა, რომ მოედანზე ნამდვილი ვნებითა და ბოლომდე ბრძოლით ნათამაშები ფეხბურთი ყოველთვის ჯობია კაბინეტურ გარიგებებს.