შვებულებიდან ევროპის ჩემპიონობამდე – დანიის ზღაპარი

სპორტის ისტორიაში არსებობს მოვლენები, რომლებიც ლოგიკას, ანალიზსა და ყოველგვარ პროგნოზს ეწინააღმდეგება. 1992 წლის ევროპის ჩემპიონატზე დანიის ეროვნული ნაკრების ტრიუმფი სწორედ ასეთი შემთხვევაა. ეს არის ზღაპარი გუნდზე, რომელიც ტურნირზე საერთოდ არ უნდა ყოფილიყო, ფეხბურთელები ზღვის სანაპიროზე ისვენებდნენ და ჩემპიონატის დაწყებამდე 10 დღით ადრე გაიგეს, რომ ევროპის საუკეთესო გუნდების წინააღმდეგ უნდა ეთამაშათ.

იუგოსლავიის ტრაგედია და მოულოდნელი ზარი

1992 წლის ევროპის ჩემპიონატი შვედეთში იმართებოდა და მასში მხოლოდ 8 გუნდი მონაწილეობდა. დანიის ნაკრებმა შესარჩევი ეტაპის ჯგუფური ეტაპი მეორე ადგილზე დაასრულა (პირველზე იუგოსლავია გავიდა) და ტურნირს მიღმა დარჩა. ჩემპიონატის დაწყებამდე ორი კვირით ადრე, დანიელი ფეხბურთელების უმეტესობა შვებულებაში იმყოფებოდა. მთავარი მწვრთნელი, რიჩარდ მიოლერ-ნილსენი კი საკუთარ სახლში სამზარეულოს რემონტს აკეთებდა.

ამ დროს ბალკანეთში პოლიტიკური ვითარება უკიდურესად დაიძაბა. დაიწყო ომი, რის გამოც გაერომ იუგოსლავიას სანქციები დაუწესა. ტურნირის დაწყებამდე სულ რაღაც 10 დღით ადრე, უეფამ მიიღო უპრეცედენტო გადაწყვეტილება – იუგოსლავია ჩემპიონატიდან მოკვეთა და მის ნაცვლად დანიის ნაკრები მიიწვია.

“ჩვენ სანაპიროზე ვისვენებდით, ლუდს ვსვამდით და მზეს მივეფიცხებოდით, როცა ტელეფონმა დარეკა და გვითხრეს, რომ შვედეთში უნდა წავსულიყავით. ეს სრულ აბსურდს ჰგავდა,” – იხსენებდა ნაკრების ნახევარმცველი კიმ ვილფორტი.

მთავარი ვარსკვლავის გარეშე

ვითარებას ისიც ართულებდა, რომ დანიას მათი ისტორიის საუკეთესო მოთამაშე – მიქაელ ლაუდრუპი დააკლდა. ფეხბურთელმა, რომელიც იმ პერიოდში “ბარსელონას” ღირსებას იცავდა (ხოლო მოგვიანებით “რეალ მადრიდის” რიგებშიც ბრწყინავდა), მთავარ მწვრთნელთან ტაქტიკური უთანხმოების გამო ნაკრებში დაბრუნებაზე უარი თქვა. გუნდის ლიდერობა მისმა ძმამ, ბრაიან ლაუდრუპმა და “მანჩესტერ იუნაიტედის” ლეგენდარულმა მეკარემ, პეტერ შმეიხელმა იტვირთეს.

მოლოდინების გარეშე – გზა ფინალამდე

დანიელებს არანაირი ილუზია არ ჰქონდათ. მათი მთავარი მიზანი იყო, რომ ტურნირზე სამარცხვინოდ არ წაეგოთ. ჯგუფურ ეტაპზე ინგლისთან ნულოვანი ფრისა და შვედეთთან მარცხის (0:1) შემდეგ, ჩანდა, რომ ზღაპარი მალე დასრულდებოდა. თუმცა, გადამწყვეტ მატჩში დანიამ სენსაციურად, 2:1 დაამარცხა საფრანგეთის უძლიერესი ნაკრები და ნახევარფინალში გავიდა.

ნახევარფინალში მათ ტურნირის მოქმედი ჩემპიონი – ნიდერლანდები ელოდათ, რომლის შემადგენლობაშიც მარკო ვან ბასტენი, რუუდ გულიტი და ფრენკ რაიკაარდი ბრწყინავდნენ. მატჩი 2:2 დასრულდა, პენალტების სერიაში კი შმეიხელმა თავად მარკო ვან ბასტენის დარტყმა მოიგერია და დანია ფინალში გავიდა.

ფინალი “ულევის” სტადიონზე და ტრიუმფი

1992 წლის 26 ივნისს, გეტებორგში, “ულევის” სტადიონზე დანია მსოფლიოს მოქმედ ჩემპიონს და ტურნირის აბსოლუტურ ფავორიტს – გერმანიას დაუპირისპირდა. გერმანელები მთელი მატჩის განმავლობაში უტევდნენ, მაგრამ პეტერ შმეიხელი კარში საოცრებებს ახდენდა.

მე-18 წუთზე იონ იენსენმა ანგარიში გახსნა, ხოლო 78-ე წუთზე კიმ ვილფორტმა მეორე გოლი გაიტანა. მსაჯის საფინალო სასტვენმა ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი სენსაცია დააფიქსირა – დანიამ 2:0 გაიმარჯვა!

“ჩვენ არ გვქონდა მომზადების დრო, არ გვქონდა წნეხი. ჩვენ უბრალოდ გავედით მოედანზე და ვითამაშეთ. ვფიქრობ, ზუსტად ამიტომ მოვიგეთ,” – განაცხადა ტრიუმფის შემდეგ პეტერ შმეიხელმა.

გუნდი, რომელიც სულ რაღაც რამდენიმე კვირის წინ ევროპის ჩემპიონატს ტელევიზორში უნდა დაკვირვებოდა, სამშობლოში გმირის სტატუსით დაბრუნდა. 1992 წლის დანიის ნაკრების ისტორია დღემდე რჩება საუკეთესო მაგალითად იმისა, რომ ფეხბურთში შეუძლებელი არაფერია.