ავტოგოლი, რომელიც სიცოცხლის ფასად დაჯდა: ანდრეს ესკობარის ტრაგედია

ფეხბურთში შეცდომებს ყველა უშვებს. გაფუჭებული პენალტი, ცარიელ კარში აცილებული ბურთი თუ საკუთარ კარში გატანილი გოლი – ეს თამაშის განუყოფელი ნაწილია, რომელსაც გულშემატკივარი ადრე თუ გვიან ივიწყებს. თუმცა, ფეხბურთის ისტორიაში არსებობს ერთი ავტოგოლი, რომელიც არა უბრალოდ სტატისტიკად, არამედ სასიკვდილო განაჩენად იქცა. ეს არის კოლუმბიელი მცველის, ანდრეს ესკობარის ტრაგიკული ისტორია, სადაც ფეხბურთი და ნარკომაფიის სისასტიკე ერთმანეთს საბედისწეროდ გადაეჯაჭვა.

“ჯენტლმენი” და კოლუმბიის ოქროს თაობა

1990-იანი წლების დასაწყისში კოლუმბიის ეროვნული ნაკრები მსოფლიოში ერთ-ერთ საუკეთესო გუნდად ითვლებოდა. კარლოს ვალდერამას, ფაუსტინო ასპრილიასა და ფრედი რინკონის გვერდით, დაცვის ხაზს ანდრეს ესკობარი ამაგრებდა. მოედანზე სიმშვიდისა და ელეგანტური თამაშის გამო მას “ფეხბურთის ჯენტლმენს” (El Caballero del Futbol) ეძახდნენ.

ანდრესს “ატლეტიკო ნასიონალთან” ერთად ლიბერტადორესის თასი ჰქონდა მოგებული და ევროპაში, კერძოდ კი “მილანში” გადასასვლელად ემზადებოდა. კოლუმბიის ნაკრებმა 1994 წლის აშშ-ის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში არგენტინა გასვლაზე 5:0 გაანადგურა. პელე კოლუმბიას მუნდიალის მთავარ ფავორიტად ასახელებდა. თუმცა, ამ სპორტული ტრიუმფის მიღმა იმალებოდა ბნელი რეალობა – კოლუმბიური ფეხბურთი მთლიანად ნარკოკარტელების, კონკრეტულად კი პაბლო ესკობარის (რომელიც ანდრესის მოგვარე იყო, მაგრამ ნათესაური კავშირი არ ჰქონდათ) ფულზე იდგა.

ჩავარდნილი მუნდიალი და საბედისწერო შეცდომა

1993 წელს პაბლო ესკობარის მკვლელობამ კოლუმბიაში უდიდესი ქაოსი და ძალაუფლებისთვის ბრძოლა გამოიწვია. ნარკოკარტელები და კრიმინალური სინდიკატები აკონტროლებდნენ ყველაფერს, მათ შორის – ტოტალიზატორებსა და ფეხბურთს. 1994 წლის მუნდიალზე კოლუმბიის ნაკრებზე წარმოუდგენელი ფსიქოლოგიური წნეხი იყო. მწვრთნელები და ფეხბურთელები კარტელებისგან პირდაპირ მუქარის შემცველ შეტყობინებებს იღებდნენ.

რუმინეთთან პირველ მატჩში შოკისმომგვრელი მარცხის (1:3) შემდეგ, კოლუმბიას ჯგუფიდან გასასვლელად მასპინძელი ამერიკის შეერთებული შტატების ნაკრების დამარცხება სჭირდებოდა. 22 ივნისს, 90 000 მაყურებლის წინაშე, მატჩის 34-ე წუთზე მოხდა ის, რამაც ანდრეს ესკობარის ბედი სამუდამოდ შეცვალა.

ამერიკელმა ჯონ ჰარკსმა საჯარიმოში ჩაწოდება სცადა. ანდრეს ესკობარი ბურთის ჩაჭრას შეეცადა, თუმცა ფეხზე ცუდად მოხვდა და კოლუმბიელთა კარში შევარდა. კოლუმბიამ ის თამაში 1:2 წააგო და მსოფლიო ჩემპიონატს სამარცხვინოდ გამოეთიშა.

მკვლელობა მედელინის ღამის კლუბთან

სამშობლოში დაბრუნებულ კოლუმბიის ნაკრებს კრიმინალები ემუქრებოდნენ. ფეხბურთელთა უმეტესობამ გადაწყვიტა, დროებით დამალულიყო ან ქვეყანა დაეტოვებინა. ახლობლები ანდრესსაც ურჩევდნენ, რომ სახლიდან არ გამოსულიყო, მაგრამ “ფეხბურთის ჯენტლმენმა” უარი თქვა დამალვაზე.

“მე არაფერი დამიშავებია, შეცდომები ყველას მოსდის. მე ხალხს თვალებში უნდა შევხედო,” – უთხრა მან მეგობრებს.

1994 წლის 2 ივლისის ღამეს, ავტოგოლიდან სულ რაღაც 10 დღის შემდეგ, ანდრეს ესკობარი მედელინში, ღამის კლუბ “El Indio”-ში მეგობრებთან ერთად იმყოფებოდა. კლუბში მას რამდენიმე აგრესიულმა პირმა შეურაცხყოფა მიაყენა და ავტოგოლი შეახსენა. კონფლიქტის თავიდან ასარიდებლად ანდრესმა კლუბი დატოვა და სადგომზე, საკუთარ მანქანაში ჩაჯდა.

თუმცა, აგრესიული პირები მას გარეთ გამოჰყვნენ. მათ შორის იყო უმბერტო მუნიოს კასტრო – კოლუმბიელი ნარკობარონების, ძმები გალიონების პირადი მცველი (დაქირავებული მკვლელი). კასტრომ იარაღი ამოიღო და ანდრეს ესკობარს 6-ჯერ ესროლა. თვითმხილველების თქმით, ყოველი გასროლისას მკვლელი ირონიულად ყვიროდა: *”გოოოოლ!”* – ზუსტად ისე, როგორც ტელეკომენტატორები ავტოგოლის დროს. 27 წლის ფეხბურთელი საავადმყოფოში მიყვანიდან მალევე გარდაიცვალა.

ტრაგედია, რომელმაც ფეხბურთი შეცვალა

ანდრეს ესკობარის დაკრძალვას მედელინში 120 000-ზე მეტი ადამიანი დაესწრო. ეს იყო შოკი არა მხოლოდ კოლუმბიისთვის, არამედ მთელი მსოფლიოსთვის. გაირკვა, რომ მკვლელობის რეალური მოტივი არა უბრალოდ ფანატიკური სიბრაზე, არამედ ტოტალიზატორებში წაგებული მილიონობით დოლარი იყო – ნარკობარონებმა კოლუმბიის გამარჯვებაზე უზარმაზარი ფსონები დადეს, ესკობარის ავტოგოლმა კი მათ დიდი ფული დააკარგვინა.

დღეს ანდრეს ესკობარის ძეგლი მედელინში მშვიდობისა და ფეხბურთის სიწმინდის სიმბოლოდ დგას. მისი ისტორია კი მტკივნეული შეხსენებაა იმისა, თუ რა ხდება მაშინ, როდესაც სპორტში კრიმინალი და ბინძური ფული ერევა – თამაში, რომელიც სიხარულს უნდა იწვევდეს, სიკვდილ-სიცოცხლის დაპირისპირებად იქცევა.